تصور کنید وارد یک جشن بزرگ شهری شده اید؛ صدای موسیقی از هر طرف شنیده می شود، آسمان شب با نور آتش بازی روشن شده و جمعیتی خندان دور یک صحنه کوچک حلقه زده اند. اما روی این صحنه نه خبری از خوانندگی است و نه کسی قرار است زیباترین چهره را انتخاب کند. اینجا هر کس بتواند صورت خود را عجیب تر، خنده دارتر و باورنکردنی تر کند، شانس بیشتری برای برنده شدن دارد!
مسابقه ای که همه چیز در آن برعکس است
در بیشتر مسابقه های جهان، شرکت کنندگان تلاش می کنند بهترین ظاهر، زیباترین لبخند یا جذاب ترین استایل خود را نشان دهند. اما در یکی از عجیب ترین بخش های جشنواره آسته ناگوسیا در شهر بیلبائوی اسپانیا، همه چیز کاملا برعکس پیش می رود.
شرکت کنندگان یکی پس از دیگری مقابل تماشاگران قرار می گیرند و تلاش می کنند با کمک چشم ها، زبان، لب ها، گونه ها و حتی انگشتان خود، عجیب ترین شکلک ممکن را بسازند. بعضی از آنها چشم های خود را به سمت بالا می چرخانند، عده ای دهانشان را کج می کنند و گروهی دیگر با کشیدن گونه ها و پلک هایشان، چهره ای می سازند که تماشاگران را از خنده منفجر می کند.
نام این رقابت «Concurso de Feos» است که می توان آن را «مسابقه زشت ترین ها» یا «مسابقه زشت ترین شکلک» ترجمه کرد. البته هدف این برنامه مسخره کردن ظاهر طبیعی افراد نیست. شرکت کنندگان باید با تغییر حالت صورت، خنده دارترین و عجیب ترین چهره موقت را بسازند.
چند ثانیه فرصت برای ساختن عجیب ترین چهره
نوبت به یک شرکت کننده جوان می رسد. او آرام مقابل دوربین ها می ایستد. در حالت عادی هیچ چیز غیر معمولی در چهره اش دیده نمی شود، اما ناگهان انگشتانش را کنار چشم هایش قرار می دهد، پلک هایش را می کشد، چشم ها را به سمت بالا می چرخاند و زبانش را بیرون می آورد.
جمعیت یکباره شروع به خندیدن می کند. صدای فلاش دوربین ها پشت سر هم شنیده می شود و عکاسان تلاش می کنند همان لحظه کوتاه و باورنکردنی را ثبت کنند. چند ثانیه بعد، چهره او دوباره به حالت عادی برمی گردد؛ انگار هیچ اتفاقی نیفتاده است.
عکس همین شرکت کننده و چند چهره عجیب دیگر در سال ۲۰۱۲ به وسیله وینسنت وست، عکاس رویترز، ثبت شد. انتشار این تصاویر باعث شد مسابقه عجیب بیلبائو در رسانه های مختلف جهان دیده شود. مجموعه اصلی عکس ها، افراد گوناگونی از کودک و جوان تا سالمند را نشان می دهد که با جدیت کامل مشغول ساختن خنده دارترین شکلک زندگی خود هستند.
با این حال، در گزارش معتبر رویترز و مجموعه تصویری گاردین نام این دختر به عنوان برنده نهایی اعلام نشده است. بنابراین بهتر است برخلاف برخی مطالب فارسی قدیمی، با اطمینان نگوییم او برنده مسابقه بوده است. چیزی که می دانیم این است که تصویر شکلک عجیب او به یکی از معروف ترین عکس های آن دوره تبدیل شد.
ماجرای این مسابقه عجیب از کجا شروع شد؟
این رقابت بخشی از جشنواره مشهور «آسته ناگوسیا» یا «هفته بزرگ» بیلبائو است. جشنواره ای ۹ روزه که بخش های گوناگونی مانند موسیقی زنده، ورزش، نمایش های خیابانی، برنامه های فرهنگی، آتش بازی و سرگرمی های عمومی دارد.
بر اساس گزارش گاردین، شکل امروزی این جشنواره از سال ۱۹۷۸ آغاز شده است. مسابقه زشت ترین شکلک نیز به وسیله گروهی به نام «Txosna Moskotarrak» برگزار می شد و به مرور به یکی از عجیب ترین و پرطرفدارترین برنامه های جانبی جشن تبدیل شد.
در این برنامه محدودیت سنی مشخصی دیده نمی شود. کودکان، جوانان و سالمندان می توانند وارد رقابت شوند و توانایی خود را در تغییر حالت صورت نشان دهند. حتی بعضی از تماشاگران که در ابتدا فقط برای دیدن مسابقه آمده اند، پس از چند دقیقه هیجان زده می شوند و تصمیم می گیرند شانس خود را امتحان کنند.
وقتی انگشتان هم وارد مسابقه می شوند
قانون نانوشته این رقابت بسیار ساده است: هرچه شکلک عجیب تر باشد، احتمال جلب توجه تماشاگران و داوران بیشتر خواهد بود. برخلاف مسابقات شکلک در انگلستان که شرکت کنندگان معمولا سر خود را داخل یک طوق اسب قرار می دهند، در مسابقه بیلبائو استفاده از انگشتان برای تغییر حالت صورت رایج است.
برخی افراد با انگشتان خود بینی را بالا می کشند. بعضی دیگر گوشه های دهان را به دو طرف باز می کنند یا پلک ها را پایین می آورند. شرکت کنندگان حرفه ای تر چند حرکت را همزمان انجام می دهند؛ چشم ها در یک جهت، زبان در جهتی دیگر و لب ها در حالتی که تشخیص چهره اصلی فرد را سخت می کند.
دیدن تصاویر مسابقه بدون دانستن ماجرا ممکن است کمی عجیب یا حتی ترسناک باشد. اما وقتی فضای جشن را در نظر بگیریم، مشخص می شود که این شکلک ها فقط بخشی از یک شوخی بزرگ و گروهی هستند. شرکت کنندگان آگاهانه ظاهر خود را برای چند ثانیه تغییر می دهند تا دیگران را بخندانند.
چرا چنین مسابقه ای این قدر محبوب شد؟
بخش بزرگی از جذابیت این مسابقه به سادگی آن برمی گردد. شرکت در آن به لباس گران قیمت، آمادگی بدنی خاص یا ابزار حرفه ای نیاز ندارد. هر فرد فقط با صورت خود وارد میدان می شود و تلاش می کند خلاقانه ترین حالت ممکن را بسازد.
دلیل دیگر، تضاد جالب مسابقه با رقابت های زیبایی است. در مسابقات معمول، افراد سعی می کنند بی نقص دیده شوند؛ اما در بیلبائو هرچه چهره عجیب تر و غیر قابل تشخیص تر باشد، نمایش جذاب تر خواهد بود. همین برعکس شدن قوانین، مسابقه را تماشایی و خبرساز کرده است.
این برنامه یک پیام ساده و دوست داشتنی هم دارد: لازم نیست همیشه مقابل دوربین بی نقص، جدی و کنترل شده باشیم. گاهی یک شکلک عجیب و چند دقیقه خندیدن می تواند حال یک جمعیت بزرگ را بهتر کند.
تفاوت مسابقه بیلبائو با قهرمانی جهانی شکلک
مسابقه اسپانیایی بیلبائو گاهی با «قهرمانی جهانی شکلک» در شهر اگرمونت انگلستان اشتباه گرفته می شود، اما این دو رویداد جدا از هم هستند.
در رقابت معروف انگلیسی که «World Gurning Championships» نام دارد، شرکت کنندگان صورت خود را از میان یک طوق یا قلاده مخصوص اسب عبور می دهند و بدون کمک دست، چهره خود را تا جای ممکن تغییر می دهند. رکوردهای این مسابقه حتی در وب سایت رکوردهای جهانی گینس ثبت شده است.
اما عکس های مورد نظر این مطلب به مسابقه سال ۲۰۱۲ در بیلبائوی اسپانیا مربوط هستند. در تصاویر می بینیم که بسیاری از شرکت کنندگان از دست و انگشتان خود برای ساختن شکلک استفاده می کنند. این تفاوت ساده، بهترین راه برای تشخیص تصاویر دو مسابقه است.
پشت این چهره های عجیب، یک جشن شاد قرار دارد
اگر فقط یک عکس را ببینید، شاید تصور کنید شرکت کننده واقعا عصبانی، وحشت زده یا ناراحت است. اما تصاویر بعدی ماجرا را روشن می کنند. همان فردی که چند لحظه قبل عجیب ترین صورت ممکن را ساخته بود، حالا با لبخند از صحنه پایین می آید و جای خود را به نفر بعدی می دهد.
تماشاگران نیز برای تحقیر شرکت کنندگان آنجا نیستند. آنها می دانند هر چهره عجیب نتیجه تلاش آگاهانه یک نفر برای ساختن لحظه ای خنده دار است. در واقع، مهم ترین جایزه این مسابقه شاید همان خنده ای باشد که میان شرکت کننده و صدها تماشاگر رد و بدل می شود.
مسابقه زشت ترین شکلک بیلبائو نشان می دهد که یک جشن شهری برای ماندگار شدن همیشه به برنامه های بزرگ و پرهزینه نیاز ندارد. گاهی چند صورت کش آمده، چند زبان بیرون آمده و جمعیتی که با صدای بلند می خندند، برای ساختن یکی از فراموش نشدنی ترین بخش های جشن کافی است.